Obezite Nedir?

Obezite, Dünya Sağlık Örgütü tarafından "sağlığı bozacak düzeyde anormal veya aşırı yağ birikimi" olarak tanımlanan kronik bir hastalıktır. Evet, obezite bir hastalıktır -- irade eksikliği veya yaşam tarzı tercihi değildir.

Rakamlarla Obezite

Dünyada

1 milyardan fazla insan obez
Dünya nüfusunun %16'sı
Son 30 yılda oranlar 3 katına çıktı

Türkiye'de

Yetişkin nüfusun yaklaşık %21'i obez (BMI 30+)
Fazla kilolu dahil edildiğinde %57
Kadınlarda obezite oranı erkeklerin iki katından fazla
Çocukluk obezitesi hızla artıyor

Obezite Ne Zaman Başlar?

BMI (Vücut Kitle İndeksi) sınıflandırması:

BMI	Kategori
25-29.9	Fazla kilolu
30-34.9	1. derece obez
35-39.9	2. derece obez
40+	3. derece (morbid) obez

Ancak BMI tek kriter değildir. Bel çevresi, yağ dağılımı ve eşlik eden hastalıklar da değerlendirilmelidir.

Nedenleri

Obezite tek bir nedene bağlı değildir. Birden fazla faktörün etkileşimidir:

Biyolojik Faktörler

Genetik: Obezite riskinin %40-70'i genetik olarak belirlenir. Bu "kader" değildir ama bazı insanların kilo alması biyolojik olarak daha kolaydır.
Hormonal: İnsülin direnci, leptin direnci, tiroid sorunları
Bağırsak mikrobiyomu: Farklı bakteri kompozisyonu metabolizmayı etkiler

Çevresel Faktörler

İşlenmiş gıdaların yaygınlığı
Şekerli içeceklerin erişilebilirliği
Hareketsiz yaşam tarzı (masa başı iş, araç kullanımı)
Büyük porsiyon normları

Psikolojik Faktörler

Duygusal yeme
Stres
Depresyon ve anksiyete
Uyku bozuklukları

İlaç Yan Etkileri

Bazı ilaçlar kilo almaya neden olabilir:

Bazı antidepresanlar
Kortikosteroidler
Bazı diyabet ilaçları
Bazı antipsikotikler

Sağlık Riskleri

Obezite 200'den fazla hastalıkla ilişkilendirilmiştir. Başlıcaları:

Tip 2 diyabet: Obez kişilerde risk 7 kat fazla
Kalp hastalığı: Risk 2-3 kat artmış
Hipertansiyon: Obez kişilerin %60-70'inde mevcut
Uyku apnesi: Obez kişilerin %40-80'inde
Eklem sorunları: Diz ve kalça osteoartriti
Karaciğer yağlanması: %80-90 oranında eşlik eder
Bazı kanser türleri: Kolon, meme, rahim, pankreas
Ruh sağlığı: Depresyon ve anksiyete riski artmış

Tedavi Seçenekleri

Obezite tedavisi basamaklıdır. Hastalığın ciddiyetine göre yoğunluk artar.

Basamak 1: Yaşam Tarzı Değişikliği

Beslenme düzeni
Düzenli fiziksel aktivite
Davranış terapisi
Uyku hijyeni

Kime uygun: Tüm BMI grupları için ilk adım. Hafif kilolu (BMI 25-29.9) için tek başına yeterli olabilir.

Beklenen sonuç: 6 ayda %5-10 kilo kaybı

Basamak 2: İlaç Tedavisi

GLP-1 agonistleri (semaglutid, tirzepatid)
Orlistat
Diğer iştah düzenleyiciler

Kime uygun: BMI 30+ veya BMI 27+ eşlik eden hastalıkla

Beklenen sonuç: %10-20 kilo kaybı (GLP-1 ile)

Not: İlaç bırakıldığında geri alma riski yüksek

Basamak 3: Endoskopik / Cerrahi Olmayan Yöntemler

Mide balonu (endoskopik veya yutulabilir)
Endoskopik sleeve

Kime uygun: BMI 27-40 arası, cerrahiyi istemeyen veya cerrahi adayı olmayan hastalar

Beklenen sonuç: %10-15 kilo kaybı. Yutulabilir mide balonuyla kapsamlı program sunulduğunda daha yüksek sonuçlar raporlanmıştır.

Avantaj: Geri dönüşümlü, cerrahi risk yok

Basamak 4: Bariatrik Cerrahi

Tüp mide (Sleeve gastrektomi)
Gastrik bypass
Mini gastrik bypass

Kime uygun: BMI 40+ veya BMI 35+ eşlik eden ciddi hastalıkla

Beklenen sonuç: %25-35 kilo kaybı

Not: Kalıcı anatomik değişiklik, cerrahi riskler, ömür boyu vitamin takviyesi

Hangi Yöntemi Seçmeli?

Bu sorunun tek doğru cevabı yoktur. Karar şunlara bağlıdır:

BMI ve kilo kaybı hedefi
Eşlik eden hastalıklar
Önceki tedavi denemeleri
Kişisel tercihler ve risk toleransı
Bütçe

En doğru yaklaşım: bir obezite uzmanıyla tüm seçenekleri değerlendirmek ve kişiselleştirilmiş bir tedavi planı oluşturmaktır.

Obezite Bir Hastalıktır

Obeziteyi "tembellik" veya "irade eksikliği" olarak görmek hem yanlış hem de zararlıdır. Genetik, hormonal, çevresel ve psikolojik faktörlerin karmaşık etkileşimi sonucunda oluşur.

Tıbbi tedavi aramak utanılacak bir şey değil, akıllıca bir adımdır.

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve tıbbi tavsiye yerine geçmez. Obezite tedavisi için bir uzmana başvurun.

Obezite Nedir? Nedenleri, Riskleri ve Tedavi Seçenekleri